سارا شفاهی
در حالی که فعالان بازار انتظار داشتند نوسانات قیمت دلار و اونس جهانی، قیمت طلا در ایران را به سقفهای جدیدی برساند، بازار با یک وضعیت غیرمنتظره و عجیب روبهرو شده است. بررسیهای میدانی و تحلیل کارشناسان بازار نشان میدهد قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در بازار داخلی حدود ۵۰۰ هزار تومان از ارزش واقعی محاسبهشده بر اساس نرخهای جهانی و دلار فاصله گرفته و با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی خود معامله میشود.
رکود بیسابقه؛ وقتی تقاضا به کف رسیده است
بهگفته کارشناسان صنف طلا و جواهر، ریشه اصلی این عقبماندگی قیمتی را باید در «رکود شدید تقاضا» جستوجو کرد. کاهش قدرت خرید و تغییر اولویتهای اقتصادی مردم باعث شده است تقاضا برای مصنوعات طلا (انواع زیورآلات و طلای زینتی) به حداقل برسد. همزمان، تولیدکنندگان با چالش مضاعف «افزایش هزینههای تولید و مواد اولیه» مواجهاند؛ ترکیبی از بیرونقی بازار و تورم نهادههای تولید که فشار سنگینی به واحدهای صنفی وارد کرده و در برخی موارد به تعدیل نیرو در کارگاهها منجر شده است.
فرصت خریداران یا زنگ خطر برای فروشندگان؟
بر اساس برآورد فعالان بازار، اختلاف ۵۰۰ هزار تومانی بین قیمت طلا در بازار داخلی و ارزش جهانی آن، نتیجه مستقیم دو عامل کلیدی است: افت نرخ ارز در بازار آزاد و نبودِ تقاضای مؤثر که فروشندگان را وادار به عقبنشینی از قیمتهای تئوریک کرده است. برای خریداران، این وضعیت یک فرصت تلقی میشود؛ زیرا امکان خرید طلا با قیمتی کمتر از ارزش محاسباتی آن فراهم است. اما برای فروشندگان و تولیدکنندگان، همین «ارزانی نسبی» قیمت طلا، نشانهای از وضعیت نگرانکننده بازار و حاشیه سود فشرده است که اگر رکود و ثبات نرخ ارز ادامه یابد، میتواند به یک وضعیت پایدار و فرساینده تبدیل شود.
بازار در انتظار یک محرک بزرگ
به باور تحلیلگران اقتصادی، بازار طلا در حال حاضر در وضعیت «انتظار» قرار دارد. نوسانات اونس جهانی تحت تاثیر تنشهای ژئوپلیتیک، قیمت نفت و تصمیمات سیاستگذاران پولی، در کنار تحولات ارزی داخل کشور، میتواند هر لحظه این سکون را برهم بزند. تا زمان روشن شدن جهتگیری این متغیرها، بازار طلا میان دو قطب «فرصت خرید برای مصرفکنندگان» و «رکود عمیق برای تولیدکنندگان و فروشندگان» در نوسان خواهد بود و باید دید آیا در نهایت قیمتها به سمت تعادل با بازار جهانی حرکت میکنند یا شکاف فعلی عمیقتر میشود.